เปลี่ยนการแสดงผล thA-AA+

แนะนำหนังสือ"กฎหมายและข้อควรระวังของผู้ประกอบวิชาชีพแพทย์ พยาบาล "

แนะนำหนังสือ"กฎหมายและข้อควรระวังของผู้ประกอบวิชาชีพแพทย์ พยาบาล "








  โดย  พ.ต.กภ.ประพล  อยู่ปาน

........................................................................................                                             
         วิชาชีพ VS อาชีพ  ที่มีผลต่อผู้ประกอบวิชาชีพ

จำเป็นต้องมีจริยธรรม  ขอแนะนำหนัสือกฎหมายและข้อควรระวังของผู้ประกอบวิชาชีพแพทย์ พยาบาล 
แต่งโดย: ศาสตราจารย์แสวง บุญเฉลิมวิภาส  
บทคัดย่อ: งานรักษาพยาบาลผู้ป่วยเป็นงานที่ต้องทำร่วมกันระหว่างแพทย์ พยาบาล และบุคลากรอื่น ๆ ขณะเดียวกันทุกคนก็มีหน้าที่เฉพาะของตัวเองที่จะต้องทำให้ถูกต้อง เพราะเป็นบทบาทที่จริยธรรมวิชาชีพและกฎหมายกำหนดไว้ การละเลยหน้าที่ของตนเองหรือการทำเกินกว่าหน้าที่ที่กฎหมายกำหนด ถือเป็นเรื่องที่ไม่ถูกต้องและหากเกิดความเสียหายขึ้น โอกาสที่จะถูกร้องเรียนหรือฟ้องร้องตามกฎหมายแพ่ง กฎหมายอาญา และหรือตามกฎหมายวิชาชีพ ก็เป็นเรื่องที่มีโอกาสเกิดขึ้นได้ การเรียนรู้และป้องกันมิให้เกิดความผิดพลาด จึงเป็นหนทางที่ดีที่สุด

ตัวอย่างที่ยกมาอันจะเป็นประโยชน์
 หากบุคลากรด้านสุขภาพเข้าใจบทบาทการประกอบวิชาชีพ 

1. ความหมายของคำว่า “วิชาชีพ”
คำว่า วิชาชีพ ตรงกับศัพท์ในภาษาอังกฤษว่า “Profession” มาจากกริยา “to profess” จากคำลาติน pro+fateri แปลว่ายอมรับหรือรับว่าเป็นของตน ศัพท์คำนี้เดิมใช้ในทางศาสนา เป็นการประกาศตนว่ามีศรัทธาในศาสนาหรือการปฏิญาณตน
พระเจ้าวรวงศ์เธอกรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ทรงแปลทรัพย์ “Profession” ว่า “อาชีวปฏิญาณ” เพราะสภาพที่แท้จริงแห่งวิชาชีพคือการปฏิญาณตนต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ว่าจะประกอบอาชีพตามธรรมเนียมซึ่งมีวางไว้เป็นบรรทัดฐาน อาชีวปฏิญาณตนในขั้นต้นได้แก่ วิถีอาชีพของนักบวชซึ่งต้องเคร่งครัดในระเบียบวินัยที่บังคับไว้ และต่อมาก็ได้แก่นักกฎหมายและแพทย์รวมทั้งบุคลากรทางด้านการพยาบาลด้วย
2. ลักษณะของวิชาชีพ
            โดยที่ความหมายของคำว่า วิชาชีพ หรือ Profession มีที่มาแตกต่างจากการประกอบอาชีพโดยทั่วไป วิชาชีพจึงมีลักษณะเฉพาะดังนี้คือ
            2.1 เป็นงานที่มีการอุทิศตนทำไปตลอดชีวิต โดยคำนึงถึงประโยชน์ของส่วนรวมเป็นสำคัญ เป็นงานที่มีเจตนารมณ์เพื่อรับใช้ประชาชน
            2.2 การงานนั้นต้องได้รับการอบรมสั่งสอนเป็นเวลานานมาหลายปี หมายความว่า ผู้ที่จะประกอบวิชาชีพได้ต้องมีการศึกษาโดยเฉพาะในวิชานั้น ไม่ใช่การงานที่บุคคลทั่วไปทำได้โดยเพียงแต่ทดลองปฏิบัติ แต่ต้องมีการฝึกอบรมอย่างสมบูรณ์แบบในทางวิทยาศาสตร์ชั่วระยะเวลาหนึ่ง (prolonged formal scientific training) อีกทั้งเป็นการศึกษาอบรมทางความคิด (intellectual) ยิ่งกว่าการใช้มือ (manual) และแรงงาน ดังนั้นการผลิตแพทย์พยาบาลและนักกฎหมายที่ดี จึงมิใช้เรื่องที่จะกระทำได้โดยง่ายเช่นบางสาขาวิชา และหากผลิตไปไม่ดี จะเกิดอันตรายเป็นอย่างมาก
            อนึ่ง โดยเหตุที่วิชาชีพทางกฎหมาย ทางการแพทย์และพยาบาลเป็นศาสตร์ที่มีลักษณะเฉพาะซึ่งประชาชนทั่วไปมิอาจรู้และตรวจสอบได้โดยสามัญสำนึกหรืออาศัยความรู้ทั่วไป การประกอบวิชาชีพของนักกฎหมายก็ดี ของแพทย์ของพยาบาลก็ดี จึงต้องผูกติดอยู่กับจริยธรรมเป็นสำคัญเพราะลักษณะงานเป็นการใช้ความรู้ที่มีอำนาจเหนือบุคคลอื่นหากขาดเสียซึ่งจริยธรรมก็มีโอกาสที่จะใช้ความรู้นั้นไปในทางเอารัดเอาเปรียบประชาชนได้ การสอนจริยธรรมหรือหลักวิชาชีพที่ดีจึงเป็นเรื่องที่ต้องมีอยู่ควบคู่ไปกับการให้ความรู้เฉพาะศาสตร์นั้นๆ
            2.3 มีชุมชนหรือหมู่คณะที่มีขนบธรรมเนียมประเพณีที่สำนึกในจรรยาบรรณ และมีองค์กรที่สอดส่องดูแล โดยที่ลักษณะของวิชาชีพเป็นงานที่ใช้ความรู้อันมีลักษณะเฉพาะและต้องมีจริยธรรมดังกล่าวมาแล้ว การมีองค์กรคอยควบคุมจึงเป็นเรื่องจำเป็น เพื่อให้ขนบธรรมเนียมที่ดีของหมู่คณะคงอยู่ได้ เป็นการคุ้มครองประชาชนและรักษาเกียรติยศแห่งวิชาชีพในขณะเดียวกัน สำหรับองค์กรที่จะควบคุมนี้จะประกอบด้วยบุคคลในวิชาชีพเดียวกัน คือเป็นการควบคุมกันเอง เพราะบุคคลเหล่านี้จะรู้ลักษณะของงานและประโยชน์ของหมู่คณะตลอดจนผลกระทบถึงประชาชนดีกว่าผู้อื่น หากองค์กรวิชาชีพสามารถดูแลสมาชิกให้อยู่ในกรอบแห่งจริยธรรม ผู้ประกอบวิชาชีพแต่ละคนจึงมิใช่จะกระทำการตามที่ตนต้องการได้ แต่ต้องคำนึงถึงภาพพจน์โดยรวมของผู้ประกอบวิชาชีพเดียวกัน
            ด้วยเหตุนี้ บทบาทขององค์กรวิชาชีพจึงมีบทบาทโดยตรงในการควบคุมมากกว่าการคุ้มครองส่งเสริมรักษาประโยชน์ของผู้ประกอบวิชาชีพเดียวกันและบทบาทเช่นนี้ถือเป็นหลักสากลที่ปฏิบัติกันอยู่ในทุกประเทศ จะแตกต่างกันในรายละเอียดบางประการ
........................................................................................  

สารบัญ
บทที่ 1 กฎหมายและลำดับชั้นของกฎหมาย
1. กฎหมายรัฐธรรมนูญ
2. พระราชบัญญัติ
3. พระราชกำหนด
4. กฎหมายลำดับรอง
บทที่ 2 ความผิดทางแพ่ง
1. ความรับผิดตามสัญญา
2. ความรับผิดจากการละเมิด
3. พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539
บทที่ 3 ความรับผิดทางอาญา
1. ความหมายและหลักพื้นฐานของกฎหมายอาญา
2. ความผิดอาญาที่กระทำโดยเจตนา
3. ความผิดอาญาที่กระโดยประมาท
บทที่ 4 กระบวนการดำเนินคดี
1. ความแตกต่างระหว่างการดำเนินคดีแพ่งกับคดีอาญา
2. การดำเนินคดีอาญา
2.1 ระบบไต่สวน
2.2 ระบบกล่าวหา
3. องค์กรที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินคดีอาญา
3.1 องค์กรที่ทำหน้าที่จับกุมสอบสวน
3.2 องค์กรที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการฟ้อง
3.3 องค์กรที่ทำหน้าที่พิจารณาพิพากษา
3.4 องค์กรที่ทำหน้าที่ดูแลและควบคุมภายหลังมีคำพิพากษา
บทที่ 5 กฎหมายการแพทย์และสาธารณสุข
1. ความหมายของกฎหมายการแพทย์ (Medical Laws) และกฎหมายสาธารณสุข (Public Health Laws)
2. กฎหมายที่เกี่ยวกับการประกอบวิชาชีพทางการแพทย์โดยเฉพาะ
(1) พระราชบัญญัติประกอบโรคศิลปะ พ.ศ. 2542
(2) พระราชบัญญัติวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. 2525
(3) พระราชบัญญัติวิชาชีพการพยาบาลและการผดุงครรภ์ พ.ศ. 2528 (แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2540)
3. พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ และพระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
4. กฎหมายสาธารณสุขอื่นๆ
บทที่ 6 บทบาทของพยาบาลในฐานะผู้ประกอบวิชาชีพ
1. ขอบเขตของการประกอบวิชาชีพพยาบาล
2. บทบาทของพยาบาลในฐานะผู้ช่วยเหลือแพทย์
2.1 ปัญหาของระบบบริหาร
2.2 ปัญหาที่เกิดจากแพทย์
3. การช่วยเหลือผู้ป่วยในกรณีฉุกเฉิน
4. ตัวอย่างของความผิดพลาดที่เกิดจากการประกอบวิชาชีพของพยาบาล
บทที่ 7 การเขียนบันทึกของพยาบาลและการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับความเจ็บป่วย
1. การบันทึกอาการและการแสดงออกของอาการ
2. บันทึกของพยาบาลที่ถูกนำมาใช้เป็นพยานเอกสาร
3. การเปิดเผยบันทึกของพยาบาลหรือเวชระเบียน
บทที่ 8 บทบาทของพยาบาลในงานนิติเวช
1. บทบาทของพยาบาลกับการชันสูตรพลิกศพ
2. สาระสำคัญของกฎหมายชันสูตรพลิกศพที่แก้ไขใหม่
3. บทบาทของพยาบาลกับงานนิติจิตเวช
บทที่ 9 การพยาบาลผู้ป่วยอาการหนักและใกล้จะเสียชีวิต
1. การดูแลผู้ป่วยอาการหนักและประเด็นกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
2. การให้ผู้ป่วยที่สิ้นหวังถึงแก่ความตายด้วยความสงบ
2.1 ความหมายของการให้ผู้ป่วยที่สิ้นหวังถึงแก่ความตายด้วยความสงบ
2.2 ข้อพิจารณาทางด้านกฎหมาย
3. ประเด็นทางด้านกฎหมายเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลผู้ป่วยวาระสุดท้าย
4. บทบาทของพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยอาการหนักและใกล้จะเสียชีวิต
5. มรณานุสติในวาระสุดท้ายของชีวิต
บทที่ 10 บทบาทของแพทย์ พยาบาล นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ กับการคุ้มครองสิทธิเด็ก
1. ปัญหาเด็กถูกทารุณกรรมหรือถูกล่วงละเมิดในทางเพศ
2. การปฏิบัติตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาเกี่ยวกับการ
    สืบพยานเด็ก
บทที่ 11 จริยธรรมแห่งวิชาชีพพยาบาล
1. ความหมายของคำว่า “วิชาชีพ”
2. ลักษณะของวิชาชีพ
3. จริยธรรมแห่งวิชาชีพและจิตวิทยาในการทำงาน
4. มาตรฐานการปฏิบัติงานของพยาบาล
ภาคผนวก 1 คำประกาศสิทธิของผู้ป่วย
ภาคผนวก 2 กฎหมายและปัญหาจริยธรรมเกี่ยวกับการวิจัยในคน
ภาคผนวก 3 พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539
ภาคผนวก 4 ระเบียบกระทรวงสาธารณสุข ว่าด้วยบุคคล ซึ่งกระทรวง ทบวง กรม กรุงเทพมหานคร เมือง
         พัทยา องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล สุขาภิบาล องค์การบริหารส่วนท้องถิ่นอื่น หรือ
         สภากาชาดไทย มอบหมายให้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมในความควบคุมของเจ้าหน้าที่ซึ่งเป็นผู้
         ประกอบวิชาชีพเวชกรรมในความควบคุมของเจ้าหน้าที่ ซึ่งเป็นผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. 
         2539
ภาคผนวก 5 ระเบียบกระทรวงสาธารณสุข ว่าด้วยการซื้อยาและเวชภัณฑ์ที่มิใช่ยา พ.ศ. 2543
ภาคผนวก 6 พระราชบัญญัติวิชาชีพการพยาบาลและการผดุงครรภ์ พ.ศ. 2528
ภาคผนวก 7 ระเบียบกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยการประกอบวิชาชีพการพยาบาลตามข้อกำหนดในการรักษา
         โรคเบื้องต้นและการให้ภูมิคุ้มกันโรค พ.ศ. 2545
ภาคผนวก 8 สาระสำคัญของพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540
ความคิดเห็น
^